Centrum-G

Caïro, het Hollywood van het Midden-Oosten. Hier worden films geproduceerd die tot in de uithoeken van de Arabische wereld bekeken worden. Rijk en arm heeft tv. Hoewel, arm zijn is relatief, er zijn de massa’s aan de onderkant van de samenleving die zich geen ‘echte’ tv met een schotel en goede spanningsregelaar kunnen permitteren. Egypte heeft een bevolking van ruim 80 miljoen mensen. Cairo, inclusief zijn ‘stadsplak’, herbergt net zoveel inwoners als Nederland.

Veel, veel, veel
‘Veel’ is het woord dat Cairo kenmerkt. Veel mensen, veel kinderen, veel auto’s, veel getoeter, veel drukte en lawaai, veel problemen, veel kunstschatten en ga maar door. Kinderen gaan in ploegendiensten naar school. Het is onmogelijk om met het beperkte aantal lokalen onderwijs te geven aan alle leerlingen tegelijk.

Tegenstellingen
Cairo is ook een stad met tegenstellingen: oosters en westers, traditioneel en modern. Je ziet fel gekleurde reclameborden, maar ook de slanke torens van moskeeën. Het religieuze is overal zichtbaar en hoorbaar. Knielende mensen op straat, Kopten met een kruis getatoeëerd op de pols, taal die doorspekt is met godsdienstige termen, gebeden-prevelende mannen in de trein, beierende kerkklokken en de oproep tot gebed vanaf minaretten. We zien ezelskarren naast dure landrovers. Je kunt een blikje Cola kopen en ta'miyya, een traditionele ‘snack’ van gedroogde bonen. Je ziet chique geklede dames maar ook (en steeds nadrukkelijker) zwaar gesluierde vrouwen.

Kerk en kruis
De stad overziende vanaf de citadel zie je behalve een woud aan minaretten ook kerktorens. Bij tijd en wijle hoor je de klokken en zie je ’s avonds de verlichte kruisen. Men schat dat er in Egypte zo’n 8 tot 10 miljoen christenen zijn. Veruit de grootste groep is Koptisch orthodox. Daarnaast zijn er Koptische katholieken en evangelischen. Zij samen vormen een minderheid temidden van moslims. Maar Cairo heeft wijken waar christenen een meerderheid vormen.
In die wereld is de kerk aan het werk en probeert ze aan haar roeping gestalte te geven. Van de vele activiteiten op missionair en diaconaal gebied noemen we de gehandicaptenzorg. Ook wordt er hulp verleend op allerlei manieren aan minder bedeelden in de armste wijken. In de lange zomers zijn er vakantie-bijbelclubs om kinderen van de straat te houden met zinvolle bezigheden. Al dit werk vraagt wijsheid en volharding omdat de context het niet bepaald gemakkelijk maakt.

Islamitische context
Het is goed dat wij als westerse kerk rekening houden met die context als wij onze broeders en zusters daar willen helpen. Hun positie is die van dhimmi, wat fraai vertaald kan worden met protégé (beschermeling) maar feitelijk tweederangs burger betekent. Die achterstelling uit zich op allerlei terreinen van scholing en werk bijvoorbeeld, maar wreekt zich vooral bij conflicten. Het zijn de christenen die dan het onderspit delven, omdat moslims de rugdekking van overheid en politie krijgen. Het betekent dat christenen zich vaak gedeisd houden en conflicten zoveel mogelijk vermijden.
Dat terughoudende merk je ook als het gaat om hun band met christenen in westerse landen. Aan de ene kant stelt men meeleven en steun uit het buitenland zeer op prijs, maar aan de andere kant weet men dat dit, vooral als hun westerse broeders en zusters geen rekening houden met gevoeligheden, grote problemen kan veroorzaken. Bijvoorbeeld als het gaat om opzichtige geldacties om christenen te steunen (wat jaloezie kan opwekken), als Egypte en de islam in de pers worden aangevallen, als het gaat om zending onder moslims gepaard gaande met verhalen van bekeringen… Bedenk dat de Koptische kerk te lijden kan hebben door deze acties, hoe goed bedoeld ook.

Verzet én openheid
Sinds de herleving van de islam in de eerste helft van de 20ste eeuw is er veel onrust in dit gebied en zijn er verschillende, vaak elkaar tegenwerkende, krachten in werking. Naast verzet is er openheid die de kerk vele mogelijkheden biedt. Er is verzet tegen de westerse/christelijke suprematie in het hart van de moslimwereld. Tegelijk is er meer openheid dan ooit voor het christelijke geloof. De ongekend snelle ontwikkelingen op mediagebied maken dat bijna alle moslims in onze tijd met het evangelie in aanraking kunnen komen. We denken aan de verkoop en verspreiding van bijbels en bijbelgedeelten en de talloze boekwinkels en bookfairs waar christelijke boeken in grote getale aftrek vinden. We denken aan de invloed van internet en televisie. Via christelijke satellietzenders worden miljoenen mensen in de hele Arabische wereld bereikt met het evangelie. Af en toe is er verzet van fanatieke groepen tegen christenen en in het bijzonder de ‘afvalligen’ van de islam, maar tegelijk zien we positieve ontwikkelingen met ongekende mogelijkheden voor de christelijke boodschap.

Herman Takken - Medewerker van stichting Evangelie & Moslims te Amersfoort
terug